Yaklaşık 252 milyon yıl önce, Dünya tarihinin bilinen en büyük felaketi yaşandı. Bilim insanlarının “Büyük Ölüm” (The Great Dying) olarak adlandırdığı Permiyen-Triyas Yok Oluşu, gezegendeki canlı türlerinin büyük bölümünü ortadan kaldırdı. Dinozorları yok eden göktaşı çarpmasından bile çok daha yıkıcı olan bu olay, Dünya’daki yaşamı neredeyse tamamen silip süpürdü.

Türlerin yüzde 90’ından fazlası yok oldu

Fosil kayıtlarına göre denizlerde yaşayan türlerin yaklaşık yüzde 90 ila 96’sı, karadaki omurgalı türlerinin ise yaklaşık yüzde 70’i yok oldu. Böcekler bile tarihteki en büyük kayıplarından birini yaşadı. Bu nedenle Permiyen-Triyas olayı, Dünya’nın “Beş Büyük Yok Oluşu” arasında en ölümcülü olarak kabul ediliyor.

Felaketin merkezi: Sibirya

Bilim dünyasında en güçlü kabul gören görüşe göre felaketin arkasında günümüz Rusyası’ndaki Sibirya Tuzakları (Siberian Traps) adı verilen devasa volkanik patlamalar vardı. Milyonlarca yıl süren bu patlamalar atmosfere inanılmaz miktarda karbondioksit ve sülfür gazı saldı. Bunun sonucunda küresel sıcaklıklar hızla yükseldi, okyanuslar asitlenmeye başladı ve denizlerdeki oksijen seviyeleri çöktü.

Okyanuslar adeta öldü

Araştırmalar, küresel ısınmanın denizlerdeki oksijen miktarını ciddi şekilde azalttığını gösteriyor. Sular ısındıkça oksijen tutma kapasitesi düştü ve milyonlarca canlı boğularak yok oldu. Bazı bölgelerde okyanuslar zehirli hale gelirken, yaşamın devam edebileceği alanlar hızla daraldı.

Dünya cehenneme döndü

Bilim insanları felaket sırasında küresel sıcaklıkların bugünkünden çok daha yüksek seviyelere çıktığını düşünüyor. Dev volkanik faaliyetler nedeniyle atmosfer sera gazlarıyla doldu.

Kuraklıklar arttı, ormanlar yok oldu, ekosistemler çöktü. Karada ve denizde milyonlarca yıllık yaşam zinciri birkaç on bin yıl içinde parçalandı.

Yaşamın geri dönüşü milyonlarca yıl sürdü

Felaket sona erdikten sonra Dünya hemen toparlanamadı. Bilimsel araştırmalar, ekosistemlerin eski çeşitliliğine ulaşmasının milyonlarca yıl sürdüğünü ortaya koyuyor.

Bazı tahminlere göre karasal yaşamın tam anlamıyla toparlanması için yaklaşık 30 milyon yıl gerekti.

Günümüz için bir uyarı mı?

Permiyen-Triyas Yok Oluşu, günümüzde iklim değişikliği araştırmalarında sık sık örnek gösteriliyor. Çünkü o dönemde yaşanan felaketin temel nedenlerinden biri de atmosfere salınan devasa sera gazlarıydı. Bilim insanları, geçmişte yaşanan bu büyük çevresel çöküşün, Dünya’nın iklim sisteminin ne kadar hassas olduğunu gösterdiğini belirtiyor.