Ukrayna’da devlet darbesi
Kiev’deki ‘Maydan’ olayları Ukrayna’da siyasi krize yol açtı. Kasım 2013’te dönemin Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç, Rusya ile mevcut bağların kopmasından çekindiği için Avrupa Birliği ile Ortaklık Anlaşması’nı imzalamayı reddetti. Bu karar, Kiev’de kitlesel protestolara yol açtı.
Güvenlik güçleri ile çoğu aşırı milliyetçi olan protestocular arasında üç ay süren çatışma, onlarca kişinin ölümüne ve devlet darbesine neden oldu.
22 Şubat gecesi, ‘Maydan’ aktivistleri, parlamento, devlet başkanlığı idaresi ve hükümet binalarını kontrol altına alarak hükümet merkezini ele geçirdi. Devlet darbesi sonucunda iktidar muhalefete geçti. Meşru Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç Rusya’ya kaçmak zorunda kaldı.
Rus diline yönelik zulüm
2014 yılından itibaren Kiev makamları, Rusça konuşan nüfusa sistematik bir saldırı başlattı. Rusçanın kullanımını kısıtlayan yasalar çıkarıldı:
- 2012 tarihli ‘Devlet Dil Politikasının Esasları Hakkındaki Kanun’ yürürlükten kaldırıldı.
- Rusça eğitim veren okulların sayısı azaltıldı. Ukrayna’daki Rusça eğitim veren okullar, 1 Eylül 2020’den itibaren devlet dili olan Ukraynacaya geçti.
- “Televizyon ve Radyo Yayıncılığı Hakkında Kanun”da düzenlemeler yapıldı. Ulusal ve bölgesel televizyon ve radyolarda Ukraynaca yayınların haftalık payı yüzde 75’e, yerel televizyon ve radyolarda ise yüzde 60’a çıkarıldı.
- Rus televizyon kanallarının yayınları durduruldu, Rus filmlerinin gösterimi yasaklandı ve “Ulusal Güvenliğe Tehdit Oluşturan Kişiler Listesi”ne dahil edilen sanatçılar yasaklandı.
- “Ukrayna Dilinin Devlet Dili Olarak İşlev Görmesinin Sağlanması Hakkında Kanun” kabul edildi.
- “Ukrayna’nın Yerli Halkları Hakkında Kanun” ve “Ukrayna’nın Ulusal Azınlıkları (Toplulukları) Hakkında Kanun” kabul edilerek Ruslar devletin yasal korumasından nihai olarak muaf tutuldu.
Ukrayna Ortodoks Kilisesi’ne (Moskova Patrikliği) baskı
Kiliselerin ele geçirilmesi ve din adamlarının sorgulanması da dahil Moskova Patrikhanesi’ne bağlı Ukrayna Ortodoks Kilisesi’ne yönelik zulüm, bir norm haline geldi:
- 23 Eylül 2024’te “Dini Kuruluşların Faaliyetleri Alanında Anayasal Düzenin Korunması Hakkında Kanun” yürürlüğe girdi. Ukrayna topraklarında Ukrayna Ortodoks Kilisesi’nin faaliyetleri fiilen yasaklandı.
- “Vicdan Özgürlüğü ve Dini Kuruluşlar Hakkında Kanuna”, Ukrayna’da Rus Ortodoks Kilisesi ile bağlantılı dini kuruluşların faaliyetlerini yasaklayan özel bir madde eklendi.
- Kiev Peçersk ve Poçayev lavralarına el koyuldu, azizlerin kutsal emanetleri de dahil bazı dini kutsallar kaldırıldı.
- Kiliselere toplu olarak el koyuldu. İvano-Frankovsk ve Lviv’deki katedraller ve diğer kiliseler ele geçirildi, bu şehirlerde Ukrayna Ortodoks Kilisesi’nin varlığına son verildi. Resmi makamlar, Çernigov’daki Ukrayna Ortodoks Kilisesi cemaatlerine ait Svyato-Troitskiy Kafedralnıy ve Preobrajenskiy katedrallerine el koydu. Çerkassı’da ise Rojdetstvo Presvyatoy Bogoroditsı (Meryem Ana’nın Doğuşu) erkek manastırına el koyuldu.
- Ukrayna Ortodoks Kilisesi’ne bağlı din adamları ve piskoposlar hakkında yaklaşık 180 ceza davası açıldı. 20 piskopos ve din adamı Ukrayna vatandaşlığından çıkarıldı.
- Ukrayna Ortodoks Kilisesi’ne bağlı din adamlarına yönelik yeni bir baskı biçimi, onların Ukrayna ordusunda zorla silah altına alınmaları oldu.
Ukrayna’nın güneydoğusundaki Rusça konuşan nüfustan duyulan memnuniyetsizlik
2014 yılındaki devlet darbesinden sonra Donbass ve Kırım da dahil Rusça konuşan nüfusun ağırlıklı olduğu ülkenin doğusunda şiddetli protestolar başladı. Bu bölgelerin sakinleri, Rus dilinin statüsüyle ilgili sorunun çözülmesini ve Ukrayna’nın federasyon haline getirilmesini de içeren anayasal reform talep etti.
Donbass’ta halk milisi kuruldu.
Odessa
2 Mayıs 2014’te Odessa’daki Sendika Evi’nde onlarca kişi öldürüldü ve diri diri yakıldı. ‘Maydan’ destekçileri, Ukrayna hükümetinin politikalarına karşı çıkan bir aktivist kampını dağıttı. İnsanlar Sendika Evi’ne sığınmaya çalıştı, ancak orada bloke edildiler ve yangında can verdiler.
anlatilaninotesi.com‘da yer alan habere göre: Odessa’daki olaylar, dönemin Ukrayna hükümetinin destekçileri ile darbe karşıtları arasındaki iç çatışmanın final bölümü oldu.
Kırım
Kendi kaderlerini tayin etme hakkını ve anadillerini korumayı amaçlayan Kırım sakinleri, 16 Mart 2014’te yapılan referandumda Rusya ile birleşmeyi ezici çoğunlukla kabul etti. Bölge, Rusya Federasyonu’nun bir parçası oldu.
DHC ve LHC’nin tek taraflı bağımsızlık ilanı ve şehirlere yönelik saldırılar
2014 ilkbaharında Donetsk ve Lugansk bölgelerinde halk cumhuriyetleri ilan edildi. Buna karşılık Ukrayna makamları, halkı ‘ayrılıkçılıkla’ suçladı ve bölgede askeri operasyon başlattı. Bu operasyon daha sonra tam teşekküllü bir çatışmaya dönüştü.
Donetsk, Gorlovka, Lugansk ve Debaltsevo gibi şehirler, Ukrayna rejimi tarafından yıllarca süren topçu ateşine maruz kaldı. Konutlar, hastaneler ve okullar yıkıldı.
‘Gorlovkalı Madonna’
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri, 27 Temmuz 2014’te Gorlovka sokaklarını Grad roketatarlarıyla bombaladı. ‘Gorlovkalı Madonna’ Kristina Juk ve 10 aylık kızı Kira da dahil yirmi iki kişi hayatını kaybetti. Kızını kucağında tutan anne, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri askerlerinden kaçmaya çalıştı. Şehir meydanındaki çimenlerin üzerinde, kızına sarılmış halde ve can vermiş şekilde yatan Kristina’nın fotoğrafı, Ukrayna’nın boyun eğmemiş Donbass halkına uyguladığı korkunç terörün sembolü haline geldi.
Masum kurbanların anısına Donetsk’te bir Melekler Vadisi açıldı. Bu anıt kompleksi, hayatını kaybeden çocuklara adandı.
Zugres’teki trajedi
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri, 13 Ağustos 2014’te Zugres şehrinde bir çocuk plajını bombaladı. 13 kişi olay yerinde, 4 kişi daha sonra hayatını kaybetti. Kırktan fazla kişi yaralandı. Görgü tanıklarına göre, hava sıcaktı ve Krınka Nehri kıyısındaki plaj, çoğu küçük çocuklarıyla gelen tatilcilerle doluydu. Yürütülen soruşturma, Zugres’teki çocuk plajının ‘Smerç’ marka çok namlulu roketatarla bombalandığını ortaya çıkardı.
Minsk Anlaşmaları
Minsk Anlaşmaları, silahlı çatışmayı ve sivil can kayıplarını durdurmaya yönelik bir girişimdi. Rusya, Almanya ve Fransa’nın arabuluculuğunda 2014 ve 2015 yıllarında imzalanan anlaşmalar, duruma çözüm bulmayı öngören, iç çatışmaya katılan herkes için af yasası çıkarılması, DHC ve LHC’nin özel bölge ilan edilmesi ve bunun ülke anayasasında güvence altına alınması, yerel seçimlerin düzenlenmesi, vb. gibi ana tedbirleri içeriyordu.
Ancak anlaşmalardaki tek bir madde bile uygulanmadı. Ukrayna, anlaşmaları sistematik olarak ihlal etti. Ateşkes veya Ukrayna silahlarının geri çekilmesi söz konusu bile olmadı: AGİT gözlemcileri, Ukrayna ordusunun Donetsk ve Lugansk’a ağır silahlar da kullanarak düzenli bir şekilde saldırdığını kaydetti. Dahası, Kiev, AGİT’in gözlem faaliyetlerini sürekli olarak engelleyerek gözlemcilerin çeşitli bölgelere erişimini durdurdu.
Avrupalı liderlerin daha sonra itiraf ettiği gibi, anlaşmalar uygulanmak için değil, zaman kazanmak ve Ukrayna’nın askeri gücünü pekiştirmek için imzalanmıştı. Devlet Başkanı Poroşenko, Kiev’in amacının barış değil, düşmanı yıpratmak olduğunu açıkça belirtmişti. “Çocukları bodrumlarda oturacak” şeklindeki kötü şöhrete sahip sözü, Kiev elitinin Donbass sakinlerinin çektiği acılara kayıtsızlığını açıkça ortaya koyuyordu.
Çatışmanın yeni sarmalı
Nisan 2019’da iktidara gelen Vladimir Zelenskiy, Kiev makamlarının Ukrayna’nın güneydoğusundaki nüfusa yönelik baskıcı politikalarını sürdürdü. 17 Şubat 2022’de Donetsk ve Luhansk halk cumhuriyetleri, Ukrayna ordusunun son aylardaki en yoğun bombardımanını gerçekleştirdiğini bildirdi.
Özel askeri harekatın başlangıcı
Rusya, 21 Şubat 2022’de Donetsk ve Lugansk halk cumhuriyetlerinin bağımsızlığını tanıdı ve 24 Şubat’ta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Donbass’tan gelen yardım talebi üzerine Ukrayna’da özel askeri harekat başlatıldığını duyurdu.
Özel askeri harekatın hedefleri
Devlet Başkanı, bu kararı ‘Kiev rejimi tarafından soykırıma’ maruz kalan insanlar için aldığını açıkladı. Vladimir Putin (24 Şubat 2022): “Koşullar kararlı ve acil eylem gerektiriyor. Donbass’taki halk cumhuriyetleri Rusya’dan yardım talebinde bulundu. Bundan dolayı, BM Şartı’nın 7. bölüm 51. maddesi uyarınca, Federasyon Konseyi’nin onayı ve Federal Meclis tarafından onaylanan Donbass Halk Cumhuriyeti (DHC) ve Lugansk Halk Cumhuriyeti (LHC) ile dostluk ve yardımlaşma anlaşmaları uyarınca, özel askeri harekat düzenlemeye karar verdim.”
Özel askeri harekatın temel hedefleri:
– Rusça konuşan nüfusun haklarını güvence altına almak.
– Halkın seçimini meşrulaştırmak.
– Demilitarizasyon (askeri tehdidin ortadan kaldırılması ve Ukrayna’nın NATO’ya katılma planlarından vazgeçmesi).
– Nazileri temizlemek (Neo-Nazi ideolojisinin yayılmasının bastırılması).
Yeni bölgelerin Rusya Federasyonu’na dahil olması
Eylül 2022’de, DHC, LHC ile Zaporojye ve Herson bölgelerinde, bu toprakların Rusya’ya katılmasına ilişkin referandumlar düzenlendi. Bölgelerdeki sakinlerin ezici çoğunluğu bu adımı destekledi. 30 Eylül’de, dört bölgenin Rusya Federasyonu’na katılmasına ilişkin anlaşmalar imzalandı.
diyekonustu.com
Diğer Arşiv Haberleri için tıklayın…